Powstania śląskie i plebiscyt w pieśniach ze zbiorów prof. Adolfa Dygacza (PDF 1,56 MB) (Książnica Śląska, 2025)
Artykuł poświęcono pieśniom ludowym z czasów powstań śląskichi plebiscytu, zgromadzonym przez prof. Adolfa Dygacza – etnomuzykologa, folklorystę i publicystę. Teksty utworów powstawały spontanicznie w latach 1919–1922 i śpiewane były do ogólnie znanychmelodii. Drukowano je w czasopismach (zwłaszcza „Powstańcu”i „Kocyndrze”), śpiewnikach (w 1921 roku ukazały się: Śpiewnikpowstańczy Jana Eichorna oraz Pieśni powstańców górnośląskichJana Rzymełki) i ulotkach. Stanowią dziś ważny dokument minionejepoki i świadectwo ówczesnych nastrojów społecznych.Główną część artykułu zajmuje charakterystyka ośmiu pieśni ludowych, zamieszczonych na wydanej przez autora płycie Nadstawcieucha, kochani ludkowie. Wśród nich znalazła się ballada Kajze mi siepodzioł moj synocek miły?, wykorzystana w jednej z symfonii Henryka Mikołaja Góreckiego oraz w filmie Kazimierza Kutza Sól ziemi czarnej.